نقش سیاسی امام جمعه در استحکام اصول نظام اسلامی
چکیده
امامان جمعه نقش ویژهای در استحکامبخشی به ارکان نظام جمهوری اسلامی ایران ایفا میکنند. این مقاله به واکاوی نقش سیاسی امامجمعه در سه محور کلیدی میپردازد. نخست، نقش امامجمعه در ترویج ولایتمداری مورد بررسی قرار میگیرد؛ جایگاه امامجمعه به عنوان منتخب ولی فقیه، ایشان را به عنصری مهم در تبیین نظریۀ ولایت فقیه، ترویج افکار رهبری و نهادینهسازی اطاعت از اوامر ولی امر در بدنۀ جامعه تبدیل کرد. دوم، نقش امامجمعه در تقویت وحدت ملّی و اجتماعی تحلیل میشود. خطبههای نمازجمعه با گردآوری اقشار مختلف مردم، فضایی برای ایجاد همدلی، پرهیز از تفرقه و تأکید بر اشتراکات فراهم میسازد و امامجمعه که نماد وحدت است، بحرانهای اجتماعی را مدیریت میکند. سوم، نقش امامجمعه در افزایش بصیرت و شناخت دشمن تبیین میگردد. ایشان با تحلیل رویدادهای منطقهای و بینالمللی و افشای توطئههای دشمنان علیه نظام، موجب هوشیاری آحاد مردم و مصونیتبخشی فکری-سیاسی جامعه میشود.
کلید واژه: امامجمعه، سیاست، استحکام، اصول نظام، اسلام.
مقدمه
انقلاب اسلامی ایران به رهبری حضرت امام خمینی(ره) در سال ۱۳۵۷، نه تنها ساختار سیاسی، بلکه بنیانهای فرهنگی، اجتماعی و دینی ایران و جهان را دگرگون ساخت. این انقلاب با شعارهای آرمانی «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی»، نظامی نو، مبتنی بر آموزههای شیعی و ولایت فقیه بنیان نهاد. در معماری این نظام، نهادهای جدیدی شکل گرفت که هر یک در تثبیت و استمرار آن نقش حیاتی ایفا میکنند. در این میان، نهاد «امامت جمعه»، بازوی سیاسی-اجتماعی رهبری، جایگاهی ویژه و راهبردی دارد. امامان جمعه که با حکم مستقیم ولی فقیه به این مسئولیت منصوب میشوند، در حقیقت نماد عینی پیوند نهاد رهبری با بدنۀ جامعه هستند. نقش آنان فراتر از رهبری عبادی یک نمازجمعه است. آنان سربازان خط مقدم جبهۀ فرهنگی و سیاسی نظام محسوب میشوند. وظیفۀ اصلی آنان، تبیین و ترویج سیاستهای کلان نظام، تفسیر و تحلیل رویدادهای داخلی و بینالمللی بر اساس منافع ملی و ارزشهای انقلابی، رهبری افکار عمومی، ایجاد وحدت رویّه در مواجهه با چالشها و مقابله با جنگ روانی دشمنان است.
این نهاد، کارکردی دووجهی و استراتژیک دارد: از یک سو، بلندگویی قدرتمند برای انتقال بیواسطۀ دیدگاهها و رهنمودهای رهبری به تودههای مردم است و از سوی دیگر، سخنگاهی برای درک و انعکاس دغدغهها، مطالبات و شرایط اجتماعی به مراکز تصمیمسازی و حکومت است. بنابراین، خطبههای نمازجمعه تنها یک موعظه دینی نیستند؛ بلکه بیانیهای سیاسی و میدانی برای اعلام مواضع نظاماند. این جایگاه، نمازجمعه را به سنگری انقلابی تبدیل کرده که هر هفته، پویایی، هوشیاری و انسجام درونی جمهوری اسلامی را به رخ جهانیان میکشد و در حفظ امنیّت ملّی و تداوم مسیر انقلاب نقش محوری و اساسی ایفا میکند.
این مقاله به تبیین و بررسی نقش سیاسی امامجمعه در استحکامبخشی به اصول نظام جمهوری اسلامی ایران میپردازد. محور اصلی پژوهش نیز، بررسی تأثیر رهبری سیاسی-مذهبی امامجمعه در ترویج فرهنگ ولایتمداری، تقویت وحدت ملی و اجتماعی و نیز افزایش بصیرت در زمینۀ شناخت دشمنان است.
1- ولایتمداری
ولایت فقیه، از مهمترین مسائل جامعۀ اسلامی است که بحث و گفتگو دربارۀ آن، از دو جهت ضروری است: اوّل آنکه ولایت فقیه سنگ بنای نظام جمهوری اسلامی ایران است و بر هر فرد مسلمان و انقلابی لازم است این اصل اساسی را خوب بشناسد و سپس بر مدار آن حرکت کند، و دوم اینکه دشمنان اسلام و انقلاب فهمیدهاند که ظلمستیزی انقلاب و نظام اسلامی، از این اصل مهم و مترقی سرچشمه گرفته است و برای منحرف ساختن چنین نظام و انقلابی، باید به قلب نیرودهنده و ستون استوار آن هجوم برند و به همین جهت است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در هر زمان مناسب، شبهاتی در زمینۀ این اصل بیبدیل مطرح گشته است.
انبیاء و ائمّه(ع) که ولایت تکوینی و یا ولایت تشریعی و حکومت بر جامعۀ بشری دارند، این ولایتها، ظهوری از ولایت خدا و به اذن و فرمان اوست و اگر در عصر غیبت نیز برای فقیه جامعالشرایط، ولایت و مدیریتی در محدودۀ تشریع و قانون اسلام بر جامعۀ مسلمین وجود دارد، آن نیز باید به اذن و فرمان خداوند باشد وگرنه، همانطور که گفته شد، انسانها آزاد آفریده شدهاند و هیچ انسانی سرپرست انسان دیگر نیست.
1-1 زمینهسازی ولایتپذیری
امامجمعه، نمایندۀ ولی فقیه در منطقه است که مسئولیت اصلی را در تبیین مبانی نظری و فقهی ولایت فقیه بر عهده دارد. این تبیین شامل موارد زیر است:
1-1-1- بیان فلسفۀ سیاسی ولی فقیه
تبیین فلسفۀ ولایت فقیه که زیر ساخت و سنگ بنای نظریۀ سیاسی شیعه است، اوّلین گام در زمینهسازی ولایتپذیری است. امامجمعه با ارائۀ مبانی نظری و کلامی ولایت فقیه، زمینۀ فکری لازم را برای پذیرش این مفهوم در جامعه فراهم میآورد.
بنابراین، مقصود از ولایت همان تصدّی ادارۀ امور حکومت و احکام الهی در چارچوب احکام شرعی است که خداوند برای ادارۀ شئون اجتماعی و سرپرستی امت اسلامی گروههایی را مأمور به ادارۀ امور مینماید. پیامبران الهی اوّلین گروهی هستند که حق ولایت به آنها تفویض گردیده. دستۀ دوم امامان معصوم(ع) هستند و در زمان غبیت هم این امر بنا بر اراده و تدبیر خداوند متعال توسط فقیهان جامعالشرایط صورت میگیرد.
1-1-2- تشریح ادلّۀ عقلی
از دیدگاه امام خمینی(ره) دلایلی که مبین اثبات امامت پیامبر و ائمّۀ اطهار(ع) است، برای اثبات ولایت فقیه کافی است.
جامعیت و جاودانگی اسلام و حاکمیت صالحان
اسلام، آیینی جامع، همیشگی و جاودان است؛ زیرا از جانب خداوند آمده است. اسلام برای نیل انسان به سعادت، متکفل تبیین همۀ ابعاد حیات انسانی، اعم از سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و عبادی است. احکام و قوانین اسلام به مقتضای فطرت بشر است و تا قیامت بقا و دوام دارد. بنابراین، جاودانگی احکام اسلام، مستلزم اجرا و تشکیل حکومت است و مجری حکومت هم باید شخصی آگاه به قوانین و ملتزم به رعایت کامل وظایف دینی باشد که در زمان معصوم این امر توسط ایشان صورت میگرفت و در دوران غیبت، باید افرادی عهدهدار این امر شوند که از جهت علم به قوانین الهی، تقوا، عدالت و التزام عملی بر آن، شبیهترین مردم به معصومین باشند؛ ولی فقیه، مصداق این عنوان است.
ولایت فقیه، مقتضای لطف الهی
در عصر حضور، به مقتضای لطف و حکمت الهی، ولایت بر اموال و اعراض و نفوس مردم به امامان معصوم که از جانب خداوند منصوب شدهاند واگذار شده است؛ امّا در عصر غیبت، یا باید خداوند از اجرای احکام اجتماعی-سیاسی اسلام صرف نظر کند و یا باید اجرای آن را به کسی که در حد نازلتری از امامان معصوم قرار داشته و اصلح از دیگران و برخوردار از علم و تقوا و مدیریت است، واگذار کند. بنابراین فقیه جامعالشرایط، تنها مصداق و در حقیقت همان فرد اصلح است.
1-1-3- ارائۀ ادلّۀ نقلی
برخی از استدلالهای نقلی، برای اثبات ولایت فقیه عبارتاند از:
روایتی که شیخ صدوق نقل میکند که پیامبر اسلام(ص) فرمود: «اَللَّهُمَّ ارْحَمْ خُلَفائي! قيلَ يا رسولَ اللّه و مَن خُلَفاؤكَ ؟ قالَ: اَلّذينَ يَأتونَ مِن بَعدي و يَرْوُونَ عنّي حديثي و سُنَّتي؛ خدایا! جانشینان مرا رحمت فرست. پرسیدند: یا رسول اللّه! جانشینان تو کیاناند؟ فرمود: آنان که بعد از من میآیند و حدیث و سنت مرا نقل میکنند.»
مفهوم خلافت، در بین مسلمانان، مفهومی روشن است و جانشینی پیامبر، عهدهداری همۀ مسئولیتهای سیاسی و حکومتی آن حضرت است. بر این اساس، معنای روایت آن است که علما جانشین پیامبرند و ولایتی که آن حضرت در زمینۀ حکومت داشته است، به جز آنچه از خصایص پیامبر(ص) بوده، برای فقها که مصداق روشن راویان و بیانکنندگان سنت پیامبرند نیز ثابت است.
دلیل روایی دیگر، توقیع شریفی است که شیخ صدوق در اکمال الدین، از اسحاق بن یعقوب نقل میکند که حضرت ولیعصر(عج) در پاسخ وی به خط مبارکشان مرقوم فرمود: «وَ أَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِيهَا إِلَى رُوَاةِ حَدِيثِنَا فَإِنَّهُمْ حُجَّتِي عَلَيْكُمْ وَ أَنَا حُجَّةُ اللَّهِ عَلَيْهِم؛ در رخدادهایی که اتفاق میافتد، به راویان حدیث ما مراجعه کنید؛ زیرا آنان حجّت من بر شمایند و من حجّت خدا برآنان هستم.»
روشن است مراد از حوادث واقعه در این حدیث، صرف بیان احکام نیست؛ بلکه حوادث و پیشامدهای اجتماعی است که ارتباط به مصالح عمومی جامعه دارد و برای مردم اتفاق میافتد؛ زیرا رجوع به فقها در احکام امری بدیهی بوده است؛ مثلاً با پیدایش مواد مخدر و یا در ارتباط با هجوم دشمنان به جامعۀ اسلامی و گرفتن امتیازاتی که منجر به تسلط بیگانه میشود، نظیر امتیاز تنباکو، باید به فقها رجوع کرد.
1-2- ایجاد ولایتپذیری
امامجمعه پس از زمینهسازی ولایت فقیه، باید از طرق مختلف به ایجاد ولایتپذیری بپردازد. در اینجا به دو طریق اشاره میشود: الگوسازی عملی و ارتباط مستقیم با ولایت.
1-2-1- الگوسازی عملی
الگوسازی عملی یعنی امامجمعه نباید به نظریهها و دستورات اکتفا کند؛ بلکه باید با رفتار، منش و عملکرد خویش به صورت عملی و عینی، الگویی برا همۀ اقشار مردم باشد تا مردم ولایت پذیری را در عمل ببینند و بیاموزند.
مقام معظّم رهبری در دیدار با ائمّۀ جمعه فرمود:
«ببینید برادران عزیز! آقایان محترم! امامجمعه در روز جمعه مردم را امر به تقوا میکند با گفتار خود، من میگویم شما در روز شنبه و یکشنبه و دوشنبه و سهشنبه و چهارشنبه و پنجشنبه مردم را امر به تقوا کنید با رفتار خود؛ دوم، رفتار پدرانۀ با همه است. در نمازجمعۀ شما همهجور آدمی شرکت میکنند؛ با همه شما پدرانه رفتار کنید، همه فرزندان شما هستند. بله، ممکن است شما به آن جوان انقلابی، جوان مجاهد و جهادگر، علاقۀ بیشتری داشته باشید، حق هم همین است، عیبی ندارد؛ امّا آن کسی هم که این جوری نیست، او هم پسر شما است، او هم فرزند شما است. یک مطلب دیگر [اینکه] رفتار امامجمعه باید مردمی باشد؛ سلوک مردمی. سلوک مردمی چیست؟ این است که شما به عنوان یک فردی از مردم بروید بین مردم، با آنها حرف بزنید؛ از مردم فاصله نگیرید؛ فقط با یک جمع مخصوص و ممتازی نشست و برخاست نکنید و گاهی [اگر] لازم شد، خانههای مردم بروید، زیر سقفشان و روی فرششان بنشینید، با آنها احوالپرسی کنید.»
بنابراین، امامجمعه با اجرای نصایح و دستورات و سیاستهای ابلاغی از سوی رهبری، به مردم نشان میدهد که ولایتپذیری به معنای عمل کردن به بیانات رهبری هست.
امامجمعه با دوری از تجملات و پایبندی به سادهزیستی، خود را از حیث معیشت در سطح مردم نگه میدارد. این امر باعث جلب افکار عمومی و اعتماد مردمی میشود و نشان میدهد که تبعیت از رهبری، باید در عمل امامجمعه خود را متبلور کند.
همچنین پایبندی به ارزشها مانند رعایت تقوا، راستگویی، اخلاص، دلسوزی و مردمی بودن باعث میشود که مردم وی را به عنوان الگو قبول بکنند و به او اعتماد داشته باشند. این اعتماد، باعث اعتماد به رهبری و نظام میشود.
1-2-2- ارتباط مستقیم با ولایت
در نظام جمهوری اسلامی ایران، امامجمعه نمایندۀ رهبری در شهرستانها و شهرها است و این منصب و جایگاه، او را رابط بین مردم و رهبری معرفی میکند.
حضور در گردهمایی هفتگی نمازجمعه برای بیعت با ولایت و شنیدن دیدگاهها و نظرات حکومتی امامجمعه، زمینۀ مشارکت فعال جامعه در همۀ مسائل و امور میشود. نمازجمعه، یکی از مهمترین ابزارهای مشارکتدهی مردم در مسائل سیاسی و اجتماعی است.
از شرایط نمازجمعه آن است که خود امام معصوم یا امامی منصوب از سوی وی در این جایگاه قرار گیرد و مردم را با حقایق هستی آشنا سازد و با دعوت به تقوای الهی، مسیرحرکتهای اجتماعی را تبیین کند. از اینرو، خطبههای نمازجمعه پیامبر(ص) و امیرمومنان(ع) سرشار از مسائل گوناگونِ هستیشناسی، خداشناسی، انسانشناسی، و مسائل اجتماعی و نظامی و سیاسی بود.
مردم در این اجتماع عظیم با دیدگاههای توحیدی و سیاسی و اجتماعی رهبری جامعه آشنا میگردند و مواضع خود را با مواضع و دیدگاههای او هماهنگ میسازند. از اینرو، نمازجمعه تنها دو رکعت نماز هنگام زوال خورشید با شرایطی خاص نیست؛ بلکه لازم است تا امامجمعه با در دست گرفتن سلاح به معنای نشانۀ عمل سیاسی و اجتماعی، دو خطبه، جایگزینِ دو رکعت نماز بخواند و مردم را افزون بر دعوت به تقوا، نسبت به امور آگاه سازد. واژۀ امور که در اولوالامر نیز بهکار رفته است، مسائل مربوط یا مرتبط به جامعه است که از آن به عنوان فعالیتهای سیاسی و اجتماعی و نظامی و اقتصادی و مانند آن یاد میشود. بر این اساس، اولوالامر که منصب نمازجمعه را با ولایت مستقیم الهی در دست دارد، میبایست موضوعات و دیدگاههای خود را دربارۀ هر مسئله به گوش امت برساند و آنان را برای مشارکت جدی دعوت نماید.
1-3- ابقاء و تداوم ولایتپذیری
ولایتمدار حقیقی کسی است که در مسیر ولایت با مدد از نیروی بصیرت از بیتابی خودداری کرده، با صبر و شکیبایی خویش، سختیها، بلاها و زخم زبانهای اطرافیان را به جان بخرد و با آرامش خود دشمن را ناامید کند. در اینجا نباید از رابطۀ صبر و بصیرت غافل شد. نمونۀ بارز صبر، استقامت و ثبات قدم، حضرت زینب(س) است که در واقعۀ کربلا با بصیرت کامل، جلوههای با شکوهی از صبوری را به نمایش گذارد. روح صبور زینب است که بعد از این همه مصیبت، میگوید: «مَا رَأَیتُ إِلّاجَمِیلاً؛ من جز زیبایی ندیدم.»
امامجمعه با استفاده از خطبههای نمازجمعه و سایر مراسمات ملّی و مذهبی، به تبیین مبانی نظری، فقهی و عقلی ولایت فقیه میپردازد. این تبیینها مردم را به صورت مستمر به ابعاد مختلف این امر مهم و مقدس آشنا میکند و روند پذیرش آن را سرعت میبخشد. همچنین امامجمعه با برگزاری کلاسهای آموزشی و جلسات پرسش و پاسخ، نسل نوجوان و جوان را در جهت ولایت پذیری تربیت میکند.
2- تقویت اتحاد ملی و اجتماعی
«اتّحاد مسلمانان یک فریضۀ قطعیِ قرآنی است؛ این یک چیز دلبخواه نیست؛ این را به عنوان یک وظیفه باید نگاه کنیم. قرآن دستور داده: ”وَ اعْتَصِموا بِحَبلِ اللّهِ جَمیعًا وَ لا تَفَرَّقوا“؛ یعنی حتّی در اعتصام به حبلاللّه هم با اجتماع باید این کار را انجام بدهید. وَاعتَصِموا بِحَبلِ اللهِ جَمیعًا وَلا تَفَرَّقوا؛ این امر است دیگر؛ چرا ما این را به یک امر اخلاقی تبدیل میکنیم؟ این یک دستور است، یک حکم است که باید بر طبق این عمل کرد؛ و همچنین آیات متعدّد دیگری که در قرآن هست؛ [مثل آیۀ] ”وَ لا تَنازَعوا فَتَفشَلوا وَ تَذهَبَ ریحُکُم“ تا آخر؛ این یک نکته که این یک فریضه است.
نکتۀ دیگر، وحدت و اتّحاد مسلمانها یک امر تاکتیکی نیست که حالا بعضی خیال کنند به خاطر شرایط خاصّی ما بایستی با همدیگر متّحد باشیم؛ نه، یک امر اصولی است؛ همافزایی مسلمانها لازم است؛ اگر مسلمانها متّحد باشند، همافزایی میکنند و همه قوی میشوند؛ وقتی که این همافزایی وجود داشته باشد، حتّی آنهایی که مایلند -و مانعی هم نیست- که تعامل با غیر مسلمانها داشته باشند، با دست پُر وارد این تعامل میشوند. بنابراین، این یک امر اصولی است و امر تاکتیکی نیست.»
2-1- وحدت شیعه و سنی
«امروز مانند همیشه و بیش از همیشه، مصلحتِ الزامی امّت اسلامی، در وحدت است؛ وحدتی که ید واحده در برابر تهدیدها و دشمنیها پدید آورد و بر سر شیطان مجسّم، آمریکای متجاوز و غدّار و سگ زنجیریاش رژیم صهیونیستی، رعدآسا فریاد کشد و در برابر زورگوییها، شجاعانه سینه سپر کند. این معنی فرمان الهی است که فرمود: ”وَ اعْتَصِموا بِحَبلِ اللّهِ جَمیعًا وَ لا تَفَرَّقوا“ (103 آل عمران). قرآن حکیم، امّت اسلامی را در چهارچوب ”اَشِدّاءُ عَلَی الْکُفّارِ رُحَماءُ بَینَهُم“ (29 فتح) معرّفی میکند و از او وظیفۀ ”وَ لا تَرکَنوا اِلَی الَّذینَ ظَلَموا“ (113هود)، ”وَ لَنْ یَجْعَلَ اللّهُ لِلکافِرینَ عَلَی المُؤمِنینَ سَبیلًا“ (141نساء)، ”فَقاتِلوا اَئِمَّةَ الْکُفر“ (12توبه) و ”لا تَتَّخِذوا عَدُوّي وَ عَدُوَّکُم اَولِیاء“ (1ممتحنه) را میطلبد و برای اینکه دشمن را مشخّص کند، حکمِ ”لا یَنهکُمُ اللّهُ عَنِ الَّذینَ لَم یُقاتِلوکُم فِی الدّینِ وَ لَم یُخرِجوکُم مِن دِیارِکُم“ (8ممتحنه) صادر میفرماید. این فرمانهای مهم و سرنوشتساز، هرگز نباید از منظومۀ فکری و ارزشی ما مسلمانان جدامانده و به دست فراموشی سپرده شود.»
2-2- حل مشکلات مردم
رئیس شورای سیاستگذاری ائمّۀ جمعه: «از برکات معنوی نمازجمعه حل مشکلات مادی و اقتصادی مردم است.»
امامجمعه همدان حجّتالاسلام و المسلمین حبیباللّه شعبانی با تأکید بر اینکه اصل برای امامان جمعه، حل مشکلات و دغدغههای مردم است، ابراز کرد: «ائمّۀ جمعه خود را، رابط بین مردم و مسئولان و انتقال صحبتها مردم میدانند.»
امامجمعه به عنوان امام منطقه باید مشکلات و معضلات مردم را بداند و پیگیریهای لازم را انجام دهد. امامجمعه امام منطقه است و صرفاً نمازجمعهخوان نیست. همه مشکلات مردم را باید ببیند و به تعبیر رهبر معظم انقلاب طبیب دوّار باشد.
محوریترین وظیفۀ امامجمعه را رسیدگی به امور مردم است. اگر حضور مردم در کلّیۀ کارها کمرنگ شود میدان کار برای امامجمعه باقی نمیماند. البته همانطور که امیرالمومنین(علیه السلام) در نهجالبلاغه خطاب به مردم اعلام کردند، هم شما به گردن من حق دارید؛ هم من به گردن شما حق دارم؛ طبیعتاً امامجمعه نیز به همین صورت است.»
امامجمعه با حضور در میان مردم و گوش دادن به مشکلات آنان، میتواند به صورت مستقیم در حل مسائل آنان ایفای نقش بکند. حجّتالاسلام و المسلمین ایزانلو، امامجمعۀ عطاملک، با تأکید بر اینکه مردمی بودن جایگاه امامجمعه را ارتقا میدهد گفت: «به خاطر همین مردمی بودن است که مردم مشکلات و بحثهای خود را مطرح میکنند و دفتر امامجمعه نیز به عنوان یک پناه برای مردم است.»
3- شناخت دشمنان
«ملّت ما به شناخت دشمن احتیاج دارد. این را همه بدانند: امروز کشور به شناخت دشمن [نیاز دارد]. دشمن را بشناسیم؛ دشمنان جهانی که خودشان را به وسیلۀ انواع و اقسام اقلام آرایشیِ رسانهای و تبلیغاتی بزک میکنند و در مقابل چشم قرار میدهند، بشناسیم؛ آمریکا را بشناسیم. در همین چند روز مشاهده کنید. فردا هفتم تیر است؛ حادثۀ حزب اتّفاق افتاده است؛ در سال ۶۶ در همین روز هفتم تیر، حادثۀ بمباران شیمیایی سردشت اتّفاق افتاده است؛ بله، صدّام آن کار را کرد؛ امّا پشت سر صدام چه کسی بود؟ آمریکاییها بودند، غربیها بودند، همان کسانی بودند که بمبهای شیمیایی را به او دادند، چراغ سبز هم به او دادند و در مقابل این جنایت بزرگ و این قتلعام عجیب سکوت هم کردند؛ در روز یازدهم تیر -چند روز بعد- ترور شهید صدوقی است که این هم کار همین جنایتکاران است؛ در روز دوازدهم تیر -چند روز بعد از این- حادثۀ اسقاط هواپیمای ایرباس بر روی خلیجفارس است. از هفتم تیر تا دوازدهم تیر شما ببینید چقدر ترور، قتلعام و کشتار [انجام شد]؟ [چقدر] زن، کودک، عالِم، سیاستمدار، به وسیلۀ عوامل آمریکا آماج این جنایتها قرار گرفتند؟ اگر طرّاح این حوادث هم سرویسهای امنیّتی آمریکا و غرب نبودند، حدّاقل کمککننده بودند؛ حدّاقل تشویقکننده بودند. این دشمنها را بشناسیم. به تعبیر بعضی دوستان، خوب است این هفتم تا دوازدهم تیر را هفتۀ حقوق بشر آمریکایی اعلام بکنیم. واقعاً حقوق بشر آمریکایی در این چندروز در کشور ما یک چیز واضح و بارزی است و از این قبیل الی ماشاءاللّه.
پس احتیاج داریم دشمن را بشناسیم. آن کسانی که امروز سعی میکنند از این هیولا -که سیاستهای آمریکایی و سیاسیتهای بعضی از دنبالهروان آمریکا است- یک چهرۀ موجّهی معرّفی کنند، اینها دارند خیانت میکنند؛ اینها دارند جنایت میکنند. این کسانی که این حقیقت روشن را کتمان میکنند، این دشمنی خباثتآلود را در زیر پردههای توجیه میپوشانند، اینها دارند خیانت میکنند به این ملّت. کشور ما و ملّت ما احتیاج دارد دشمن را بشناسد، عمق دشمنی را بفهمد و احتیاج دارد به اینکه خود را آماده کند برای مواجهه. این مواجهه، همیشه مواجهۀ سخت نیست؛ مواجهۀ در میدان جنگ نظامی نیست؛ دشوارتر از آن، مواجهۀ در میدان جنگ نرم است، در میدان فرهنگ است، در میدان سیاست است، در میدان زندگی اجتماعی است.»
۳-۱. بصیرتافزایی و آگاهیبخشی
«شناخت زمان، شناخت نیاز، شناخت اولویّت، شناخت دشمن، شناخت دوست، شناخت وسیلهاى که در مقابل دشمن باید به کار برد، این شناختها بصیرت است.»
«بصیرت، نورافکن است؛ بصیرت، قبلهنما و قطبنماست. قطبنما لازم است؛ بهخصوص وقتی دشمن جلوی انسان هست. اگر قطبنما نبود، یک وقت شما میبینید بیساز و برگ در محاصرۀ دشمن قرار گرفتهاید؛ آن وقت دیگر کاری از دست شما برنمیآید.
امامجمعۀ پرند، حجّتالاسلام و المسلمین کاظمی: «اطلاعرسانی و بصیرتافزایی مردم نسبت به حوادث، توطئۀ دشمنان را خنثی خواهد کرد.»
امامجمعۀ سیریک، حجّتالاسلام و المسلمین سالاری: «امروزه بصیرتافزایی جزء ضرورتهای جامعه است؛ چرا که دشمن همچنان تلاش دارد تا صحنههایی چون اتفاقات پس از انتخابات ۸۸ را تکرار کند.»
ماموستا ملّااحمد فخری: «وحدت و بصیرتافزایی، درست ترین راه برای شکست دشمنان است.»
امامجمعۀ شهرستان جوانرود گفت: «بهترین و درستترین راه برای شکست دشمنان اسلام و مسلمین، وحدت و بصیرتافزایی است و این امر باعث حفظ امّت اسلام در برابر دشمنیها می شود.»
امامان جمعه به عنوان رهبران دینی و اجتماعی، نقش ویژهای در افزایش بصیرت و آگاهیبخشی عمومی در برابر دشمنان ایفا میکنند. این نقشآفرینی عمدتاً از طریق خطبههای نمازجمعه محقق میشود که به مثابۀ یک رسانۀ فراگیر و مؤثر، به تبیین و تحلیل نقشهها، توطئهها و تاکتیکهای دشمن از جمله جنگ ترکیبی، جنگ شناختی و نفوذ فرهنگی میپردازد.
۳-۲. تقویت روحیۀ مقاومت و پایداری
«معنای مقاومت این است که انسان یک راهی را انتخاب کند که آن را راه حق میداند، راه درست میداند و در این راه، شروع به حرکت کند و موانع نتواند او را از حرکت در این راه منصرف کند و او را متوقّف کند؛ این معنای مقاومت است.»
«خوف و حزن دو آفت بزرگ است برای یک ملّت، برای یک جماعت، برای یک انسان. ترس و اندوه دو آفت بزرگ است. اگر مقاومت … بکنیم، این دو آفت برداشته میشود … آیۀ قرآن است: «اِنَّ الَّذینَ قالوا رَبُّنَا اللّهُ ثُمَّ استَقاموا تَتَنَزَّلُ عَلَیهِمُ المَلائکَةُ اَلّا تَخافوا و لا تَحْزَنوا»؛ مقاومت هم همینجور است. اگر میخواهید خوف نداشته باشید، حزن نداشته باشید، مقاومت و استقامت را سرمشق کار خودتان قرار بدهید؛ آن وقت خوف هم نخواهید داشت، حزن هم نخواهید داشت؛ اینها گزاره قرآنی است.»
«یک امتیاز بزرگ امام این بود که ملّت را با مفهوم مقاومت آشنا کرد. ملّتها در موارد زیادی اتّفاق میافتد که دنبال یک کاری هم هستند؛ امّا قدرت مقاومت ندارند، وقتی فشار وارد میآورند، عقبنشینی میکنند. امام ملّت ایران را این جوری بار آورد، این جور تقویت کرد. مقاومت را، ایستادگی را به این ملّت تزریق کرد؛ لذا ملّت ایران امروز یک ملّت کاملا مقاوم و کاملاً مستحکم است.»
بر اساس بیانات امامین انقلاب، نهاد امامت جمعه یکی از ارکان اصلی حفظ روحیۀ مقاومت و انقلابی در کشور است؛ زیرا امامجمعه مبلّغ رسمی گفتمان انقلاب، سازمان دهندۀ بسیج مردمی و انتقالدهندۀ ارزشهای دفاع مقدّس است. بنابراین نهاد امامت جمعه، ضامن تداوم و استمرار حرکت انقلاب اسلامی در برابر توطئههای دشمنان است.
نتیجهگیری
امامجمعه، نقشی ویژه و تعیینکننده در پاسداری، استحکام و بقای جمهوری اسلامی ایفا مینماید. این نقش حیاتی در سه عرصۀ بههم پیوسته، تجلی مییابد:
1- در عرصۀ ولایتمداری، امامجمعه حلقۀ وصل مردم با امامت و ولایت است و ضامن تداوم گفتمان اصیل انقلاب اسلامی است.
2- در عرصۀ وحدت ملی، قاضی و مدیری بیطرف است که پیکرۀ جامعه را از گزند تفرقه و تشتّت و نقشۀ دشمنان مصون میدارد.
3- و در نهایت، در عرصۀ بصیرتافزایی نیز، با نقشآفرینی به عنوان چشم بیدار نظام، توطئههای دشمنان را خنثی و جامعه را در مسیر آرمانهای اصیل انقلاب اسلامی رهبری میکند.
منابع
1. قرآن کریم.
2. بیانات مقام معظّم رهبری در سایت: khamenei.ir.
3. حکومت اسلامی، معیار تشخیص و شاخصۀ عملی، محمّدجواد ارسطا و علی بهادری جهرمی، فصلنامۀ دانش حقوق عمومی، سال سوم، بهار 1393 شمارۀ 7.
4. ولایت فقیه ولایت فقاهت و عدالت، عبداللّه جوادی آملی، بهار 1393، چاپ 16، مرکز نشر اسراء.
5. فلسفۀ سیاست، محمّدجواد نوروزی، انتشارات مؤسّسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، چاپ 16، زمستان 1395.
6. جایگاه ولایتپذیری و ولایتمداری در اسلام و عوامل مؤثّر بر تحکیم آن مبتنی بر قرآن کریم و روایات معصومین(ع)، اسماعیل خارستانی و فاطمه سیفی، فصلنامۀ سراج منیر، دورۀ 5، شمارۀ 17.
7. نمازجمعه، بیعت هفتگی با ولایت، منصور احسانی، سایت کیهان.
8. نقش ولایتمداری ائمّه اطهار(ع) در تربیت فرزندان امروزی، مجتبی خندان، پایگاه اطلاعرسانی حوزههای علمیّه.
نویسنده: سجاد کرمی
برای دانلود فایل پیدیاف روی لینک کلیک کنید.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟